Ferröz Metaller: Demir ve Çelik
Demir esaslı metaller, küresel hurda ticaretinin omurgasını teşkil etmektedir. Çelik, sonsuz döngüde geri dönüştürülebilme özelliğiyle öne çıkan benzersiz bir malzemedir. Suadiye hurdacı olarak ferröz metal sınıflandırmasında uluslararası ISRI (Institute of Scrap Recycling Industries) kodlamasını baz almaktayız.
Ağır eritme çeliği (HMS - Heavy Melting Steel), asgari 6mm et kalınlığına sahip parçaları kapsar. HMS-1 kategorisi, azami 1.5m x 0.5m boyutlarında, galvaniz veya kalay kaplamasız temiz malzemeyi ifade ederken; HMS-2 daha ince kesitli ve karışık kompozisyonlu hurdaları tanımlar. Talaşlı imalat artıkları, tornalama ve frezeleme operasyonlarından kaynaklanan çelik talaşları için ayrı bir değerlendirme uygulanmaktadır.
Karbon çelikleri düşük (<0.3%), orta (0.3-0.6%) ve yüksek (>0.6%) karbon içeriğine göre derecelendirilir. Alaşım çelikleri ise içerdikleri krom, molibden, vanadyum, tungsten gibi elementlere bağlı olarak farklı değer skalalarında konumlanır. Paslanmaz çeliğe yakın nikelli alaşımlı çelikler bilhassa değerli kategoridedir.
Demir-Çelik Kalite Kriterleri
- Kesit kalınlığı ve gabari ölçüleri
- Oksidasyonve korozyon seviyesi
- Yabancı cisim kontaminasyonu
- Alaşım kompozisyonu ve gradering
- Kümülatif tonaj ve parti homojenliği
Non-Ferröz Premium: Bakır Ekosistemi
Bakır, elektriksel ve termal iletkenlikte altın ve gümüşten sonra üçüncü sırada yer alan ve endüstriyel uygulamalarda en yaygın kullanılan iletken metaldir. London Metal Exchange (LME) referans fiyatları, bakır hurdanın değerlemesinde temel gösterge olarak takip edilmektedir. Suadiye hurdacı olarak bakır segmentinde multi-tier kategorilendirme sistemini uyguluyoruz.
Bare Bright Copper (çıplak parlak bakır), oksitlenmemiş ve %99.9+ saflıkta elektrolitik bakırdır. Genellikle kalın kesitli NYY tip kablolardan elde edilen bu kategori en yüksek prim oranını almaktadır. 1 numara bakır, minimal oksidasyonlu ve kaplamasız temiz bakırı tanımlarken; 2 numara bakır, lehim izi, ince kaplama veya hafif kirlilik içeren malzemeyi kapsar.
Bakır alaşımları arasında pirinç (Cu-Zn) ve bronz (Cu-Sn) başı çekmektedir. Pirinçte çinko oranına göre alfa pirinci (sarı), alfa-beta pirinci ve beta pirinci alt grupları mevcuttur. Döküm pirinci, talaş pirinci ve radyatör pirinci de ayrı değerleme kategorileridir. Bronzda ise fosfor bronz, alüminyum bronz ve kalay bronz gibi alaşım türleri farklı fiyat bantlarında işlem görmektedir.
Bakır Sınıflandırma Şeması
- Bare Bright - Elektrolitik parlak bakır (en üst değer)
- 1 Numaralı - Temiz, kaplama içermeyen bakır
- 2 Numaralı - Hafif oksitli veya ince kaplamalı
- Kablo bakırı - Sıyrılmış ve sıyrılmamış varyantlar
- Pirinç grupları - Sarı, kırmızı, döküm, talaş
- Bronz türevleri - Fosfor, kalay, alüminyum bazlı
Hafif Metal Kategorisi: Alüminyum
Alüminyum, çeliğe kıyasla üçte bir yoğunlukta olması ve atmosferik koşullara karşı doğal direnç göstermesiyle stratejik öneme sahip bir mühendislik malzemesidir. Geri kazanım sürecinde primer üretimden %95'e varan enerji ekonomisi sağlanması, alüminyumu döngüsel ekonominin yıldızı konumuna taşımaktadır. Suadiye hurdacı uzmanları, alüminyum varyasyonlarını titizlikle analiz ederek en isabetli değerlemeyi gerçekleştirmektedir.
Ekstrüzyon alüminyum, 6xxx serisi alaşımlardan (6060, 6063, 6082) üretilen ve yapı sektöründe doğrama olarak kullanılan profil malzemelerdir. Boyasız ve temiz profiller premium kategoride değerlenirken, boyalı veya termal kırılmalı profiller ikincil sınıfta konumlanır. Döküm alüminyum, AlSi7Mg veya AlSi12 gibi silisyum alaşımlı malzemelerden oluşur ve motor blokları, jant gibi ürünlerden elde edilir.
Used Beverage Can (UBC) kategorisi, içecek kutularından oluşan ve ayrı işlem gerektiren bir alt gruptur. Litografik alüminyum, matbaa sektöründen kaynaklanan ofset plakalarıdır ve yüksek saflık oranıyla değerlidir. Alüminyum kablo, ACSR (Aluminium Conductor Steel Reinforced) ve AAC (All Aluminium Conductor) tiplerinden gelen iletkenlerdir.
Yüksek Performanslı Alaşımlar: Paslanmaz Çelik
Paslanmaz çelik, minimum %10.5 krom ihtiva eden ve yüzeyinde koruyucu krom oksit tabakası oluşturan özel bir çelik alaşımıdır. Östenitik (300 serisi), ferritik (400 serisi), martensitik, dupleks ve precipitation hardening olmak üzere beş ana familyada incelenmektedir. Nikel konsantrasyonu, paslanmaz çeliğin ekonomik değerini belirleyen dominant faktördür.
AISI 304 (DIN 1.4301), %18 krom ve %8 nikel kompozisyonuyla en yaygın kullanılan östenitik paslanmaz türüdür. Gıda endüstrisi, mimari aplikasyonlar ve genel amaçlı kullanımda tercih edilir. AISI 316 (DIN 1.4401) ise ilave %2-3 molibden içeriğiyle çukurlaşma korozyonuna karşı üstün performans sergiler; denizcilik, kimya ve medikal sektörlerde vazgeçilmezdir.
Ferritik 430 kalite (DIN 1.4016), nikel içermediğinden manyetik özellik gösterir ve ekonomik alternatif olarak konumlanır. Dupleks paslanmaz çelikler, östenitik ve ferritik fazların kombinasyonuyla olağanüstü mekanik özellikler sunar. Suadiye hurdacı olarak XRF spektrometresi ve mıknatıs testi kombinasyonuyla paslanmaz grade tespitini %100 doğrulukta gerçekleştirmekteyiz.
Diğer Değerli Metal Kategorileri
Kurşun (Pb)
Akümülatör plakaları, koruyucu kılıf malzemeleri ve radyasyon zırhlamalarından kaynaklanan kurşun, çevresel regülasyonlar nedeniyle kontrollü geri kazanım gerektiren bir metaldir. Araç start-stop bataryalarının %99'u geri dönüştürülebilir durumdadır.
Çinko (Zn)
Hot-dip galvanizleme proseslerinin artıkları, zamak döküm ürünleri ve çinko oksit kalıntıları bu kategoride değerlendirilmektedir. Çinko, atmosferik korozyondan koruma mekanizmasında kritik rol üstlenmektedir.
Nikel Ailesi
Yüksek sıcaklık uygulamalarında (türbin kanatları, egzoz manifoldları), kimyasal proses ekipmanlarında ve özel mühendislik çözümlerinde kullanılan nikel ve süper alaşımları, değerli metal sınıfında pozisyonlanmaktadır.
Kalay (Sn)
Elektronik lehim bileşenleri, teneke kaplama artıkları ve babbit alaşımları formunda karşılaşılan kalay, düşük hacimde dahi yüksek getiri sağlayan bir metaldir.